Rośliny pnące

CHMIEL JAPOŃSKI — Humulus japonicus Chmiel japoński sadzimy wtedy, gdy zależy nam na otrzymaniu zwartej ściany zieleni, rośnie bowiem bujnie i jest obficie ulistniony. Ma on dość duże liście, klapowane, o ładnej, jasnozielonej barwie. Ponieważ rozrasta się silnie, potrzebuje dużo pokarmu; powinniśmy go sadzić do skrzynek nieco większych niż używane do sadzenia roślin niskich.
Rys. 134. Złocień ogrodowy — odmiana drobnokwiatowa Należy także pamiętać o podpórkach lub kratach, po których rośliny będą mogły piąć się do góry, co zresztą jest ważne przy uprawie wszystkich roślin pnących. Na balkonach wyrasta przeciętnie do 3—4 m.
Chmiel japoński wysiewamy wprost do skrzynek w drugiej połowie kwietnia. Wysiewa się jednym rzędem, po wzejściu zaś trzeba go przerwać zostawiając rośliny co 30 cm. Potrzebuje on żyznej ziemi i obfitego podlewania. Odmiany liściach zielonych możemy sadzić na lekko zacienionych balkonach, odmiany o liściach pstrych — na słonecznych. FASOLA WIELOKWIATOWA, FASOLA TURECKA —
Phaseolus multiflorus Do najbardziej rozpowszechnionych pnączy uprawianych na balkonach należy fasolą wielokwiatowa. Rośnie ona szybko jest łatwa do uprawy. Odznacza się intensywną zielenią oraz ładnymi, chociaż tirobnymi. czerwonymi lub białymi kwiatami (rys. 135). Kwitnie od czerwca do jesieni. Potrzebuje ziemi średnio żyznej. Nasiona fasoli wielokwiatowej wysiewamy wprost do skrzynek, po 2—3 sztuki co 10—15 cm. Robimy to w drugiej połowie maja. roślinie tej mogą bowiem szkodzić niewielkie nawet przymrozki.
Fasola wyrasta wysoko, nieraz do 4 m, trzeba więc przygotować odpowiednio długie podpórki. Jeżeli balkony umieszczone są jeden nad drugim, można przeciągać sznurki od balustrady balkonu niższego piętra do podstawy balustrady balkonu znajdującego się wyżej.
Najlepiej rośnie na słonecznych balkonach.

SZAŁWIA BŁYSZCZĄCA

Szałwia ostatnio rozpowszechniła się bardzo jako roślina kwietnikowa, ceniona ze względu na intensywną, szkarłatną barwę kwiatów oraz obfite i długotrwałe kwitnienie. Doskonale nadaje się też do dekoracji balkonów. Jedyną jej wadą jest to, że łatwo zrzuca dolne liście, trzeba więc podsadzać ją niższymi roślinami. Najłatwiej wygląda w połączeniu z białą zwisającą petunią lub białą smagliczką, a dość efektownie — ze stroiczką. Rozsadę szałwii, otrzymaną w inspektach z siewu w lutym— marcu, sadzimy do skrzynek w maju, w odstępach 20 cm. Aby rośliny silnie się rozkrzewiały, trzeba uszczykiwać końce pędów. Szałwia wymaga wystawy słonecznej i obfitego podlewania.
Roślina ta uprawiana była dotychczas tylko w ogrodach na brzegach rabat kwiatowych lub w ogródkach skalnych, można jednak zastosować ją do obsadzania balkonów. Ubiorek pochodzi z południowej Europy. Jest rośliną trwałą, czyli wieloletnią, podobnie jak bluszcz lub barwinek. Może osiągnąć wysokość 30 cm, a jego łodygi silnie rozrastają się na boki i pokładają na ziemi. Listki ma drobne, ciemnozielone, nie opadające na ziijię. Kwiaty ubiorka są niewielkie (rys. 133), białe, zebrane w ścisłe grona i pokrywające roślinę bardzo obficie w maju, a często po raz drugi na jesieni. Mają one miły zapach i długo trzymają się na krzakach, a także po ścięciu. Istnieją odmiany o kwiatach różowych i fioletowych oraz o kwiatach pełnych. Ubiorek rozmnażamy przez sadzonkowanie na wiosnę i latem— podobnie jak barwinek (patrz str. 196). Można go też, z wyjątkiem odmian ogrodowych rozmnażać z nasion, siejąc w skrzynkach dwoma rzędami na wiosnę lub nawet we wrześniu. W drugim wypadku musimy jednak skrzynki z roślinami przetrzymać w pomieszczeniu zabezpieczonym od mrozu.

SMAGLICZKA NADMORSKA

Smagliczka stosowana jest powszechnie jako roślina obwódkowa na klomby i rabaty; sadzi się ją także w ogródkach skalnych i na murkach oporowych. Jest niska i dobrze się rozkrzewia, może więc służyć do dekoracji balkonów. Sadzimy ją przeważnie w połączeniu z innymi roślinami, które tracą liście od dołu lub mają kwiaty osadzone na dość wysokich, sztywnych łodygach (np. szałwia, godecja). Smagliczka ma cienkie, pokładające się łodygi, drobne, wąskie i wydłużone listki i małe kwiaty zebrane w liczne, zwarte kwiatostany (rys. 131). Najpospolitsze są odmiany o kwiatach białych, rzadziej spotykamy smagliczkę kwitnącą fioletowo. Kwiaty tej rośliny odznaczają się miłym, delikatnym zapachem i pojawiają się obficie przez całe lato. Istnieje również odmiana o liściach pstrych, którą jednak rozmnaża się tylko z sadzonek. Smagliczkę można siać od maja do czerwca wprost do skrzynek; po wzejściu należy ją przerwać, zostawiając siewki co 3—4 cm. Jeżeli chcemy mieć rośliny wcześnie kwitnące, sadzimy w maju rozsadę wyprodukowaną w inspekcie z siewu wczesną wiosną (w marcu—kwietniu). Rośliny te źle znoszą przesadzanie, należy więc sadzić je z bryłką ziemi.
Smagliczka nadaje się na południowe balkony i dość dobrze znosi długotrwałą suszę.

REZEDA.WONNA

Rezeda, podobnie jak maciejka, uprawiana jest przede wszystkim ze względu na ładny zapach, kwiaty jej są bowiem niepozorne, pomarańczowo-zielone. Do dekoracji balkonów trzeba wybierać odmiany o kwiatach czerwonawych, żółtych lub białych zebranych w duże gęste grona; na razie jednak jest o te odmiany dość trudno, lepiej więc roślinę tę stosować obok innych bardziej efektownych.
Wysiewamy rezedę w kwietniu wprost do skrzynek, w ziemię żyzną, inspektową lub kompostową (na żyzność ziemi roślina ta jest bardzo wrażliwa). Siejemy jednym rzędem wzdłuż skrzynki, po wzejściu zaś siewki przerywamy, tak aby rosły co 10—12 cm.
Jeżeli chcemy mieć wcześniej kwitnące rośliny, musimy kupować gotową rozsadę wyprodukowaną w inspektach. Rezeda nadaje się tylko na słoneczne i zaciszne balkony – na północnych wybiega i słabo kwitnie. Podlewamy ją obficie i regularnie, a co 10 dni zasilamy roztworem gnojowicy lub nawozów sztucznych. Kwitnie przez całe lato.

PETUNIA OGRODOWA

Petunie są obok pelargonii najpopularniejszymi roślinami stosowanymi do dekoracji balkonów i okien (rys. 130). Pędy tej rośliny wznoszą się lub (częściej) rozkładają i zwisają. Kwiaty jej są kielichowate, całobrzegie lub o brzegach mniej lub więcej strzępiasto karbowanych. Zazwyczaj spotyka się petunie o kwiatach pojedynczych, bywają jednak i odmiany kwiatach pełnych. Kwiaty mają najczęściej barwę białą, różową, purpurową łub fioletową — wszystkie w wielu odcieniach. Są też odmiany niejednolicie zabarwione — przeważnie o kwiatach paskowanych lub pokrytych ciemnymi żyłkami.. Jedną z najpiękniejszych odmian jest Petunia hybrida grandiflora superbissima o różnobarwnych, bardzo dużych kwiatach (ponad 10 cm średnicy) fantazyjnie karbowanych żyłkowatych. Kwitnie obficie i długo — od czerwca do października. Do skrzynek wysadza się petunie w połowie maja, używając rozsady wyprodukowanej w inspektach z siewu w lutym—marcu. Sadzimy ją co 15—20 cm. Odmiany pełnokwiatowe dają przy rozmnażaniu z nasion najwyżej połowę roślin o kwiatach pełnych, dlatego też trzeba je rozmnażać przez sadzonkowanie. Rozmnażanie petunii w mieszkaniach (zarówno z nasion, jak i z sadzonek) jest dość kłopotliwe i rzadko daje dobre wyniki, toteż najwygodniej kupić gotową rozsadę. Roślina ta rośnie dobrze w ziemi inspektowej lub nawet w zwykłej ogrodowej. W ciągu lata 2—3 razy można ją zasilić nawozami mineralnymi.

PELARGONIA

Pelargonie pasiaste (Pelargonium zonale) są nie tylko kwiatąmi doniczkowymi, ale również ulubionymi i bodaj najbardziej niezawodnymi roślinami balkonowymi. Do ich popularności przyczyniło się wiele zalet: obfite i długotrwałe kwitnienie, jaskrawa barwa kwiatów kontrastująca z szarymi lub jasnymi ścianami domów, ładne ulistnienie oraz wytrzymałość na nie sprzyjające warunki uprawy i silne nasłonecznienie. Szczególnie efektownymi odmianami są: „Loreley” i „Liberty” — różowe pełne, „Perła Smolić” — lilaróżowa półpełna, „Perle de France” — cielistoróżowa pełna, „Luna”, „Meteor” i „Rubin”— czerwone pojedyncze. Kwitnie od czerwca do późnej jesieni.
Wartościowym gatunkiem jest również pelargonia bluszczo- listna (Pelargonium peltatum). Jako roślina zwisająca może być użyta nie tylko do dekoracji balkonów i skrzynek pod oknami; również można ją sadzić we wszelkich kamiennych wazonach na tarasach, a także w wiszących koszyczkach. Pelargonie rozmnaża się przez sadzonkowanie w lutym— marcu oraz w sierpniu. Sadzonki łatwo wyprodukować w domu w sposób podany przy opisie uprawy pelargonii doniczkowych (patrz str. 239), najprościej jednak kupić gotową rozsadę.
Na balkon wysadza się je w połowie maja co 15—20 cm. Dobrze rosną nawet na południowych balkonach i nie wymagają obfitego podlewania. Lubią ziemię inspektową lub kompostową. Pożądane jest też zasilanie co 3 -4 tygodnie nawozami mineralnymi.

GRAB

Esteta chę egoistą, estetą, chciałby urządzić życie jak mu najwygodniej. Prowadzi życie rozsądne, zdyscyplinowane.
Ale pod cienką skorupą rozsądku drzemią różne pragnienia: poszukiwanie ciepłego i uczu- sprzeciwów i jeśli może ciowego partnera, pokla- sobie pozwolić nawet sku, podziwu, sławy. niszczy przeciwników. W miłości chciałby coś Kocha życie w ogóle, a przeżyć ponad banał, życie rodzinne w szcze- snuje marzenia, ale gólności, lubi być otoczo- rzadko jest szczęśliwy czona gorącymi uczucia- w uczuciach i częściej mi i to nie tylko familij- bywa sam kochany, niż nymi. Uczuciowość poodwzajemnia uczucie. wiązana z niestałością, co Grab zastanawia się przysparza jej wiele zbyt często i czasem komplikacji, kłopotów, a zbyt długo, zawsze boi się nawet cierpień. Niezwyźle wybrać, nie chce być kle serdeczna dla dzieci i oszukanym, nie ufa lu- zwierząt, dziom. Jest niezwykle o- Zdolności i inteligencobowiązkowy, czasem do ja — praktyczna. Po ci- przesady. Ta cecha za- chu przyznaje się do wyciąży na jego życiu oso- godnictwa i do lenistwa, bistym. Bywa często ar- Ale w ogóle stoi obiematystą. nogami na ziemi i prowadzi życie z ołówkiem
FIGA — sen ty men- w ręku. Ma duże poczuZimny jest urok grabu, t a 1 n a cię humoru. Warto złąchoć w młodym wieku Osobliwość silna, dziwna, czyć swoje życie z figą, przyciąga wiele spój- nie każdemu się podoba, nie będziecie żałować,

Jesion

W życiu rodzinnym bardzo oddany i rozsądny, niezwykle zaradny w zwykłych domowych pracach. Los kasztana zależny jest bardziej od okoliczności i od drugich ludzi. Toteż bywa, że zajdzie wysoko, bywa — że cale życie walczy z przeciwnościami, nie doznając wiele satysfakcji. JESION — ambitny Niezwykle ujmujący, łubiany przez bliskich i obcych. Charakter żywy, impulsywny, wymagający. Robi to, co uważa za słuszne, kpi z krytycznych i złośliwych u- wag, jest ponad tłum. Osiąga wysokie cele dość łatwo, a jeśli mu to nie wyjdzie odsuwa się od świata — nawet w zacisze klasztoru. Ambitny, inteligentny, zdolny, często błyskotliwy. Mimo życzliwości i przyjacielskości — potrafi być egoistyczny i egoistycznie nagina otoczenie do swoich żądań. Ale to nie jest przeciętna natura i możesz mu zaufać, możesz liczyć na niego. W miłości nasz fantasta i oryginał jest wierny, rozważny. Czasem nawet rozwaga przewyższa uczucie. Jeś zdecyduje się na życie we dwoje, to nie potraktuje tego postanowienia jako żart. Jesion żongluje swoim losem, pędzi przez życie, szuka niezwykłości. Nie będzie wam źle w cieniu jego gałęzi, nawet i w złe, burzliwe dni.

ORZECH — namiętny

Pełen kontrastów i dziwny, twardy charakter ma orzech. Często egoista, agresywny i bezwzględny, jest rów- nocześnie szlachetny, z umysłem o szerokich horyzontach. Nieoczekiwane reakcje, wygórowane ambicje, brak elastyczności nie czynią z orzecha łatwego partnera. Nie zawsze jest łubiany, ale zawsze prawie podziwiany i cieszący się autorytetem. W miłości straszliwie zazdrosny i namiętnie przeżywający każdą u- czuciową historię. W pobliżu tej osobowości zawsze czekają cię niespodzianki i to nie koniecznie miłego rodzaju. Nie wypoczywa, ale i także nie da wypocząć. Inteligencja wszechstronna. Genialny strateg na wyższych stanowiskach, w zwyczajnej pracy zawodowej także się wyróżnia ambicją i pracowitością. Nie zależy mu na taniej popularności, niecodzienne ma życie i nie znosi kompromisu. Ryzykujesz wiele dobrego i złego w zetknięciu się z orzechem. KASZTAN — sprawiedliwy Jego uroda nie jest codzienna. Zyskuje dopiero przy bliższym poznaniu, ponieważ nie stara się o względy. Posiada głębokie poczucie sprawiedliwości, reaguje żywo, potrafi stoczyć bój o jakąś sprawę, ale potrafi się i wycofać. To urodzony dyplomata. W miłości — wyrafinowany. Nie znajduje łatwo partnera, choć bardzo tego pragnie. Jeśli kocha — to tylko raz. W towarzystwie drażliwy, nieoswojony, ale to wszystko z braku pewności siebie. Toteż przybiera często pozę wyższości, w rzeczywistości cierpi, gdy nie znajduje zrozumienia i oddźwięku.

Klon

Jej wielki gust i wrażliwość predysponują ją do zawodów artystycznych, ale i w innych o- siąga wysokie szczeble. W miłości postępuje nieprzewidzianie. Gwałtowna, namiętna i uczuciowa. Zmienia partnerów z wiecznym niedosytem serca. Nie przebacza nigdy i ona zrywa najczęściej więzy małżeńskie. Posiada duże talenty towarzyskie, a w ogóle to mogłaby bawić się w jasnowidza, gdyby wierzyła, że to prawda. 305 KLON — mędrzec To nie jest zwyczajny mały człowiek. Zły czy dobry — klon będzie zawsze oryginalnością, kimś, kto wyróżnia się w tłumie. Nieśmiały i pełen rezerwy posiada ogromną ambicję, dumę i nienasycone pragnie nie nowości. Często cyniczny, czasem zakochany w sobie, lubi, żeby nim mówiono, jest wrażliwy na pochwały. Potrafi żyć bardzo skromnie, jeśli zajdzie potrzeba. W zasadzie zdrowy, cierpi na złe samopoczucia, często załamuje się nerwowo. Posiada liczne kompleksy. Miłość u klona jest bardzo skomplikowana. tu chce imponować, a przede wszystkim narzucać obiektowi wybranemu swoją wolę i kaprysy. Inteligencja — niezwykła, łatwość w przyswajaniu wiedzy, dobra pamięć. Życie u- płynie mu interesująco, choć nie po różach.